maandag 6 juni 2016 / VM /

Ook interessant

Misschien schuilt in iedereen een hacker

Twee rokende jongemannen naast een glazen buitendeur stellen zich voor als Marc en Einstein. Ze zijn lid van de hackerspace Technologia Incognita, ergens op de tweede verdieping van een groot gebouw aan de buitenrand van Amsterdam. Met meer dan honderd leden is dit de grootste hackerspace van Nederland.

 

Je zou misschien anders verwachten, maar hackerspaces zijn niet virtueel. De routebeschrijving op de website bestaat uit foto’s waarop gekleurde pijlen vertellen welke trappen je op moet. Leden zoeken elkaar natuurlijk wel op online en in een app-groep, net als ‘normale’ mensen. Maar ze komen ook regelmatig naar de fysieke hackerspace.

Marc opent de deur naar de space. Binnen is geen vierkante centimeter onbenut. Tussen de volgestouwde kasten met kabels en onbestemde apparatuur zit een handjevol jongemannen aan een paar bij elkaar gezette bureaus met laptops. Twee hangen onderuit op banken. “He, het vuurtje staat niet aan”, zegt Marc. Hij pakt een afstandsbediening en laat een paar dozijn driehoekvormige lichtjes flikkeren op een muur onder een soort schoorsteenmantel.

Het oogt allemaal nogal onschuldig. Dat is het ook, verzekert Marc. Daarin is Technologia Incognita – ook wel Tech Inc - niet anders dan de zo’n twintig andere hackerpaces in Nederland. Drie populaire misvattingen over hackers: ze zijn altijd bezig met -1- iets digitaals, -2- iets met veiligheid en -3- iets duisters. De meeste activiteiten van Tech Inc voldoen nog niet eens aan één van die drie punten.

Jimi Hendrix - Voor Marc is hacken: "Dingen met technologie doen waarvoor die technologie niet bedoeld is. Jimi Hendrix was bijvoorbeeld ook een hacker, omdat hij zijn gitaar bespeelde op manieren waarvoor gitaren nooit ontworpen zijn." Marc wijst op een houten roer dat aan de muur hangt, opgelicht met verschillende kleuren lampen. “Dit schijnt een klok te zijn, maar ik weet niet hoe je de tijd moet aflezen,” legt hij uit. Het was een project van een andere hacker. Zelf koppelde hij laatst synthesizers aan elkaar die eigenlijk niet op elkaar zouden kunnen reageren.

 

Verplicht - Marc vertelt het allemaal tijdens een verplichte rondleiding, een van de weinige regels hier. Elk nieuw lid moet ondertekenen dat hij - of zij in zo’n 10 % van de gevallen - een rondleiding heeft gehad en alles heeft begrepen. Dat is vooral om te voorkomen dat iemand zich bezeert aan de talloze apparaten in de ruimte.
De rondleiding voert langs 3D printers, naaimachines, werkplaatsen met snij- en lasapparatuur – vanavond maakt iemand nieuwe lampenkapjes van aluminium voor in de space - en een warm en zoemend hok met servers. Naast twee goed gevulde ijskasten staan een computer en een bakje geld, bij wijze van self service kassa. Aan een statafel begint het interview, met iedereen die wil aanschuiven. Een-op-eeninterviews doen hackers niet, blijkt na pogingen bij verschillende spaces.


Geld geven mag - In hackerspaces bedenken leden constant projecten om individueel of gezamenlijk mee aan de slag te gaan. Vanavond werkt een groepje jongens verder aan een amateur radiostation. Met ‘heel simpele’ apparaatjes vangen ze al signalen op van ouderwetse piepers, Schiphol en de brandweer. Via golven buiten de reguliere radiostations zijn ze van plan zelf ook uit te zenden.

Tijdens werktijd zijn de meeste hackers bezig voor hun baas. Als programmeur, designer of consultant voor het opzetten van grote netwerken bijvoorbeeld. Soms overlappen de bezigheden hier en op de werkvloer. Marc heeft wel eens EEG scan-apparaat van zijn werk meegenomen. Toch is geld verdienen in de hackerspace nooit de bedoeling. Marc: “Dan zou niemand elkaar meer gratis helpen. Het is zoveel simpeler wanneer je vrienden blijft en geen zakenlijke relaties krijgt.” Wie toch geld verdient – met een gemaakte 3D-printer bijvoorbeeld - deelt zo’n ‘coole deal’ met anderen. Tech Inc accepteert geen sponsors. Marc: “Mensen mogen wel geld geven, maar we noemen hun naam niet.”

 

Stichting of vereniging - Marc is er vanaf het begin bij. Hij was op zijn zesde jaar al creatief bezig met computers. "Nog voor de floppies bestonden." Dat dat spelen hacken heette, leerde hij pas later. In 2011 wilde hij een hackerspace starten in Amsterdam. Hetzelfde idee had een groepje mensen dat elkaar had ontmoet op een hackerfestival in Duitsland, het geboorteland van de hackerspaces. Samen hielden ze een eerste bijeenkomst met zo’n tien hackers in een bar. Dat liep uit op een wekelijkse meeting, met later een eigen plek in het Amsterdamse centrum en uiteindelijk deze ruime hackerspace in Nieuw Sloten. Als bestuursvorm koos Tech Inc bewust voor een vereniging. Geen stichting, zoals de meeste hackerspaces. Marc: “In een stichting zijn er maar een paar mensen die beslissen. Wij kiezen liever voor een gemeenschapsgevoel waar mensen hun vrije tijd in willen steken zonder erop te vertrouwen dat de structuur alles wel regelt.” Een nadeel aan het gebrek aan hiërarchie is de traagheid van de vereniging. De eerste ALV’s duurden zo vijf of zes uur. Inmiddels is dat nog maar een uurtje.


Suggested fee - De zeven bestuursleden van Tech Inc doen alleen het strikt noodzakelijke. De rest van de initiatieven moeten vooral uit de community komen. Woorden als zelforganisatie, eigenaarschap voor iedereen en bottom-up zijn veelgehoorde termen aan tafel. Die structuurloze aanpak lijkt te werken. Leden organiseren workshops ‘drones maken’, leren kinderen over robots en leggen met zijn allen geld bij elkaar om ramen te in de space te plaatsen. Iedereen betaalt per maand een zelfgekozen bedrag. De ‘suggested fee’ is 20 euro. Tot nu toe levert het genoeg op.

 

Open - Het is hard gegaan met Tech Inc. Dat de vereniging de al langer bestaande hackerspaces in Nederland voorbij groeide komt door de openheid, denkt Marc. Hij en zijn medebestuursleden houden het lidmaatschap van Tech Inc zo laagdrempelig mogelijk. De vereniging kiest geen politieke kleur, sluit nooit iemand uit bij activiteiten en hanteert drie maanden uitloop voor achterblijvende betalingen.

Die wijde insteek trekt ook anarchisten , vertellen de hackers trots. “We zijn vaak compleet ongeorganiseerd. Op festivals weet iedereen van andere spaces bijvoorbeeld wel wat ze moeten meenemen. Wij komen dan aanzetten met een hele berg rotzooi en lol.” Een langharige hacker merkt op dat er dan wel altijd een paar zijn die de warboel moeten oplossen. “Dat is waar”, reageert een ander. “Maar dat zijn dan wel steeds andere mensen. In een stichting zouden dat steeds dezelfde zijn.”


Menu met regels - Op tafel staat een menukaartje met regels. “Je kunt beter vergeving vragen dan toestemming”, luidt een regel. Een andere: “Als er iets kapot is, fix het. Klaag niet.” Ze zijn afgeleid van de algemene vuistregels voor hackerspaces. In Duitsland bestonden in de jaren negentig al verschillende hackerspaces, die Amerikaanse hackers zo’n twaalf jaar later ook overzee wilden starten. Omdat makkelijker te maken werden verschillende vuistregels bedacht en gedeeld. Het is bijvoorbeeld niet handig om hackers in je space te laten slapen.

 

Hackerspaces.nl

De eerste officiele hackerspace in Nederland, Randomdata, werd opgericht in 2009. Het fenomeen kreeg bekendheid toen in 2011 verschillende hackersgroepen een brandbrief schreven aan de commissie Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer. De overheid ging niet professioneel genoeg om met veiligheid, waarschuwden de hackers. Uit de gezamenlijke actie kwam hackerpaces.nl voort, waar hackers elkaar nog altijd gemakkelijk kunnen vinden. Ze gaan vaak bij elkaars spaces langs in andere steden. “Oh, ben jij hiervan!”, klinkt het dan als mensen elkaar herkennen. Ze hebben elkaar vaak al eens gezien op een van de nationale en internationale hackerfestivals, met een hele hoop snoeren op de camping. Voordat laptops normaal waren, plaatsten sommige hackers zelfs hele desktops in hun tentje.


Echt 'duistere' hackers zouden wel gek zijn om zich openlijk aan te sluiten bij een hackersgroep. Toch wil Marc niet persoonlijk herkenbaar worden in dit interview. Vooroordelen rondom hackers zijn er genoeg, weet iedereen van Tech Inc.

 

Cracken - Vrienden vragen wel eens of ze iemands Facebookprofiel even kunnen kraken, vertellen ze lachend. “Dat heet niet hacken, maar cracken”, zegt de een. “Die reputatie danken we aan de media”, roept een ander. Hackers waren al jaren bezig met elektrische treinen en telefoons, maar werden pas beroemd toen een paar hackers zich richten op het inbreken in digitale systemen. In de Verenigde Staten is het voor hackers daarom erg moeilijk om een ruimte te vinden. Dat valt in Nederland wel mee. In 2005 wilde een burgemeester in Limburg nog een festivalvergunning intrekken toen hij er lucht van kreeg dat het om hackers ging. De zaak kreeg zoveel media-aandacht, dat het festival alsnog doorging.

Woordvoerder - Is het voor hackers niet handig om gezamenlijk naar buiten te treden, met een woordvoerder misschien? Daarover zijn de meningen bij Tech Inc verdeeld. Iedereen lijkt blij met de Chaos Computer Club in Duitsland, die altijd snel reageert op verkeerde media-uitlatingen over hackers. In Nederland zou een gezamenlijk woordvoerder misschien Rop Gonggrijp kunnen zijn, denken sommigen. Anderen zijn sceptisch. Marc: “De helft van de hackers zal het altijd oneens zijn met gezamenlijke uitspraken. Hackers zijn niet gevoelig voor autoriteit. Een groep katten stuur je ook niet zomaar één kant op.”

Kijk alleen al naar Tech Inc zelf. Eensgezinde plannen voor de toekomst zijn er niet. De helft wil verhuizen naar het centrum en groter worden, anderen houden het liever zo. Maar over de toekomst  van hackers in het algemeen twijfelt niemand. Hacken zal altijd blijven bestaan.Waarschijnlijk groeit de hackersbeweging zelfs. “Mensen zijn immers steeds meer verbonden met technologie en ze zullen altijd blijven spelen”, denkt Marc. De toekomst zal het uiwijzen. “Misschien schuilt er wel een hacker in iedereen.”

 

Gepubliceerd in VM.